در يك قرارداد فروش بين المللي خريدار و فروشنده يا به عبارت ديگر وارد كننده و صادركننده هر دو مايلند كه قرارداد منعقده به نحو احسن اجرا شود ، اما در عين حال ارسال كالا از يك كشور به كشور ديگر به عنوان بخشي از معامله تجاري مي تواند با خطراتي همراه باشد . اگر كالا از ميان رفته يا خسارت ببيند يا تحويل و پرداخت قيمت آن بنا به دلايلي انجام نشود روابط خريدار و فروشنده ممكن است آنچنان تيره گردد كه راهي جز اقامه دعوي وجود نداشته باشد ، بنابراين در اختيار داشتن مجموعه اي استاندارد در مورد تعهدات فروشنده و خريدار مي تواند در تنظيم قراردادهاي فروش بين المللي كالا و تعيين مسؤوليتهاي هر يك از طرفين كمك شاياني بنمايد . بدين ترتيب مانع بروز اختلافات بعدي شود .

اينكوترمز ( اصطلاحات بازرگاني بين المللي ) كه توسط اتاق بازرگاني بين المللي براي نخستين بار در سال 1936 تنظيم و در سالهاي 1953- 1967- 1980 مورد تجديد نظر قرار گرفت و در سال 1990 با شرح و تفسير سيزده اصطلاح كه در چهار گروه E ، F ، C، D طبقه بندي شده اند تكميل گرديد . (از كتاب اينكوترمز 1990 ترجمه مسعود طارم سري ازانتشارات مؤسسه مطالعات و پژوهشهاي بازرگاني)

اصطلاحات تجاري بين المللي بخشي از قراردادهاي خريد و فروش را تشكيل مي دهد .

قرارداد فروش صرفاً قيمت كالا - كميت و كيفيت آن را معين و مشخص مي نمايد در حاليكه اصطلاحات تجاري ضمن تعيين وظيفه خريدار و فروشنده ، مسائل مربوط به نحوه تحويل كالا را روشن مي كند ، براي جلوگيري از هرگونه اختلاف ، تعبير و تفسير شرايط قراردادهاي منعقده ، لازم است كه دو طرف قرارداد اطلاعاتي را بطور اختصار به شرح زير در قرارداد معين و مشخص نمايند .

- براساس شرايط قرارداد كداميك از طرفين موظف به انجام تشريفات مربوط به صدور و يا ورود كالا و ترخيص آن مي باشند ؟

-براساس قراردادهزينه هاي مربوط به بارگيري وتخليه كالادرمراحل مختلف حمل برعهده چه كسي نهاده شده است؟

- تقسيم ريسك بين فروشنده و خريدار در مورد آسيب ديدن كالا و اخذ پوشش هاي بيمه اي بر عهده كداميك از طرفين قرار گرفته است .

از اين 13 اصطلاح خريد در ايران معمولاً در قراردادها 3 نوع آن متداول بوده كه به شرح ذيل مي باشد .

1)FOB : Free On Board

يعني تحويل كالا بر روي عرشه مي باشد . براساس اين شرط فروشنده موظف است كه كالا را بر روي عرشه كشتي تحويل متصدي حمل دهد .

بر اساس (( FOB))وظايف اصلي فروشنده و خريدار عبارتند از :

وظايف فروشنده :

- كالا را روي عرشه كشتي تحويل متصدي حمل دهد

- كليه تشريفات گمركي لازم را براي صدور كالا به انجام رسانيده و پس از پرداخت عوارض ، مجوز صادرات را اخذ نمايد .

- بارنامه بدون قيد(Clean Bill of Lading) كه نشان دهنده تحويل سالم كالاست از متصدي حمل دريافت نمايد .

- نسبت به پرداخت مخارج تخليه كالا اقدام لازم را معمول دارد .

وظايف خريدار :

- حمل كننده را تعيين نمايد.

- قرارداد حمل را منعقد و كرايه حمل را پرداخت كند.

- مخارج بارگيري را تا حدي كه كرايه حمل منظور شده است پرداخت نمايد.

- مخارج تخليه كالا را پرداخت كند.

2)CFR : Cost and Freight

يعني هزينه و كرايه حمل توسط فروشنده پرداخت مي شود . بر اساس اين شرط فروشنده موظف است هزينه ها و كرايه حمل مورد نياز براي حمل كالا به بندر مقصد در قرارداد را بپردازد . لازم بذكر است كه ريسك و خطر از بين رفتن كالا و يا خسارت وارده به آن و ساير مخارج اضافي كه ممكن است بعد از تحويل كالا به متصدي حمل اتفاق بيفتد از فروشنده به خريدار منتقل مي گردد . بر اين اساس وظايف ترخيص كالا برعهده فروشنده نهاده شده است . در اين اصطلاح عمده ترين وظايف فروشنده و خريدار عبارتند از :

وظايف اصلي فروشنده :

- مي بايست قرارداد حمل را با متصدي حمل منعقد نموده و كرايه حمل را تا بندر مقصد مندرج در قرارداد پرداخت نمايد .

- كالا را در عرشه كشتي تحويل متصدي حمل دهد .

- تشريفات لازمه را براي صدور كالا انجام داده و عوارض و مالياتهاي مربوطه را پرداخت كرده و مجوز لازم اخذ نمايد .

- پس از تحويل كالا به متصدي حمل بارنامه بدون قيد (Clean) را جهت تحويل به خريدار اخذ نمايد .

- مخارج بارگيري را پرداخت نمايد .

- مخارج تخليه كالا را تا حد و اندازه اي كه در قرارداد حمل منظور شده است پرداخت كند .

وظايف خريدار

- خريدار پس از دريافت اسناد حمل ، فاكتور ، سند و ... كالا را در بندر مقصد تعيين شده در قرارداد تحويل مي گيرد .

- مخارج تخليه كالا را تا حدودي كه در كرايه حمل منظور نشده پرداخت نمايد .

3) CIF : Cost,Insurance and Freight

يعني هزينه ، بيمه و كرايه حمل توسط فروشنده تا بندر مقصدتعيين شده پرداخت مي شود .

براساس اين شرط فروشنده موظف است كه هزينه و كرايه حمل را مانند شرط ” CFR “ پرداخت نموده و براي حفظ منافع و كالائي كه در جريان حمل قرار دارد و احتمالاً ممكن است مورد آسيب قرار گيرد بيمه نامه دريايي تهيه كند . وظيفه انعقاد قرارداد بيمه و پرداخت حق بيمه با فروشنده است .

خريدار بايد مطلع باشد كه براساس اين شرط ، فروشنده موظف است حداقل پوشش بيمه اي را خريداري نمايد و لذا نوع كالا ، مسير حمل و وسيله حمل اين را مي طلبد كه فروشنده درصورت نياز بيمه تكميلي مورد نياز خود را ابتياع نمايد در اين اصطلاح عمده ترين وظايف فروشنده عبارتند از :

وظايف فروشنده :

- مي بايست قرارداد حمل را با متصدي حمل منعقد نموده و كرايه حمل را تا بندر مقصد مندرج در قرارداد پرداخت نمايد .

- كالا را در عرشه كشتي تحويل متصدي حمل دهد .

- تشريفات لازمه را براي صدور كالا انجام داده و عوارض و مالياتهاي مربوطه را پرداخت كرده و مجوز لازم را اخذ نمايد .

- حداقل پوشش بيمه اي مورد نياز را خريداري نموده و حق بيمه آنرا پرداخت نمايد .

- پس از تحويل كالا به متصدي حمل ، بارنامه بدون قيد (Clean) را جهت تحويل به خريدار اخذنمايد.

- مخارج بارگيري و تخليه را پرداخت نمايد .

وظايف خريدار :

- مخارج تخليه كالا را تا حدي كه در كرايه حمل منظور نشده است بپردازد.

4-2-2) مدت اعتبار بيمه نامه باربري صادراتي و وارداتي

اساساً مدت اعتبار بيمه نامه باربري در كلوزهاي انگليسي و شرايط بيمه نامه هاي باربري بصورت انبار به انبارWarehouse to Warehouse ( انبارمبدأ تا انبار مقصد ) بوده ولي همانطور كه در شرايط اينكوترمز ملاحظه مي شود نقطه شروع تعهد بستگي به نوع قرارداد خريد داشته و به زبان ساده زمان انتقال خطر يا مسؤوليت از فروشنده به خريدار زمان شروع تعهد بيمه گر مي باشد .

مثلاً در خريد Ex- works تعهدات بيمه گر از انبار فروشنده كالا در مبدأ شروع مي شود و در خريد بصورت FOB و CIF تعهدات بيمه گر از زماني كه كالا بوسيله جرثقيل از نرده هاي كشتي عبور مي‏كند شروع مي شود، ادامه پوشش در طول مسير حمل عادي بوده و پايان آن يكي از موارد زير هر كدام زودتر واقع شود خواهد بود .

الف) بمحض تخليه كالا به انبار مقصد مندرج در بيمه نامه

ب) بمحض انقضاء 60 روز از تاريخ تخليه كامل كالا از كشتي

ج) بمحض انقضاء 60 روز از تاريخ ورود كالا به مرز زميني

د) بمحض انقضاء 30 روز از تاريخ تخليه كالا در فرودگاه مقصد

شايان ذكر است كه مدت هاي مذكور با پرداخت حق بيمه اضافي و قبل از انقضاء قابل تمديد خواهد بود .